0236.3650403 (128)

42 công trình được vinh danh Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam


Giải thưởng Vifotec năm 2025 vinh danh 42 công trình xuất sắc góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí, tiết kiệm tài nguyên và tăng khả năng tự chủ công nghệ.

Lễ tổng kết và trao Giải thưởng Sáng tạo Khoa học công nghệ Việt Nam (Vifotec) năm 2025 diễn ra tối 17/11 tại Hà Nội.

Phát biểu khai mạc, GS.VS Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam, đánh giá sau hơn 30 năm hình thành và phát triển, giải thưởng đã trở thành nơi hội tụ, tôn vinh những thành tựu nghiên cứu xuất sắc của giới khoa học trong nước.

Năm nay, Ban tổ chức tiếp nhận 121 công trình từ các bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp. Hội đồng lựa chọn 42 công trình xuất sắc, trao 6 giải nhất, 10 giải nhì, 13 giải ba và 13 giải khuyến khích.

Các công trình được trao giải thuộc lĩnh vực cơ khí - tự động hóa, công nghệ vật liệu, công nghệ thông tin - điện tử - viễn thông, sinh học phục vụ sản xuất và đời sống đến công nghệ bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, tiết kiệm năng lượng.

Trong sáu công trình đoạt giải nhất, nghiên cứu sản xuất vật liệu nền polymer đa lớp phục vụ ngành in bảo an của kỹ sư Lương Ngọc Anh và cộng sự, Công ty TNHH Công nghệ cao Polymer Q&T, nổi bật về khả năng ứng dụng. Nhóm phát triển thành công vật liệu PolySecure, tích hợp công nghệ ghép màng, mực phủ chuyên dụng và dây chuyền in phủ đa lớp, hướng đến thay thế vật liệu nhập khẩu dùng trong sản xuất tiền polymer và các tài liệu bảo an.

Sản phẩm đã được Nhà máy in tiền Quốc gia chấp nhận sử dụng từ quý I/2023. Việc sản xuất trong nước giúp giảm khoảng 15-30% chi phí so với vật liệu nhập khẩu. Công trình đã được ứng dụng ở quy mô công nghiệp, giúp tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng ngân sách trong hai năm 2024-2025, theo tính toán của nhóm nghiên cứu.

Ở lĩnh vực tiết kiệm năng lượng, giải nhất được trao cho công trình ứng dụng công nghệ nghiền khô đá phiến sét siêu mịn trong sản xuất gạch Cotto - Granite của ông Nguyễn Quang Mâu và cộng sự, Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt. Công nghệ cho phép sử dụng đá phiến sét, loại nguyên liệu trước đây chủ yếu dùng để san lấp, thay thế đất sét truyền thống trong sản xuất gạch.

Kết hợp tối ưu phối liệu và tận dụng nhiệt thải từ lò nung, doanh nghiệp cho biết đã giảm 20-25% chi phí than, tiết kiệm khoảng 8.100 tấn than mỗi năm, tương đương giảm hơn 26.000 tấn CO2 phát thải. Công nghệ được ứng dụng tại Nhà máy Gạch ngói cao cấp Đông Triều, Quảng Ninh.

Hai giải nhất trong lĩnh vực ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên thuộc về các giải pháp xử lý rác thải hữu cơ và sản xuất lúa phát thải thấp.

Trong đó, nhóm của ông Nguyễn Phúc Thành, Công ty Cổ phần Dịch vụ môi trường Thăng Long, phát triển công nghệ lên men bán khô tốc độ nhanh để xử lý, tái chế rác sinh hoạt hữu cơ thành nguyên liệu sản xuất phân bón. Giải pháp sử dụng các công đoạn cơ học kết hợp hệ vi sinh vật để rút ngắn thời gian lên men còn 6-8 ngày, thay vì khoảng 28-30 ngày ở phương pháp ủ thông thường.

Công nghệ đã được thử nghiệm tại cơ sở xử lý rác hữu cơ Phú Minh, Hà Nội. Theo tính toán của nhóm, phương án xử lý tại chỗ 66 tấn rác hữu cơ mỗi ngày có thể giúp tiết kiệm khoảng 13,25 tỷ đồng mỗi năm so với phương án vận chuyển toàn bộ rác đến khu xử lý tập trung.

Công trình còn lại thuộc về TS Lê Văn Tri và cộng sự, Viện Khoa học Công nghệ sinh học và Môi trường, với mô hình cơ giới hóa đồng bộ kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất lúa phát thải thấp. Giải pháp tích hợp cơ giới hóa các khâu canh tác, sử dụng chế phẩm vi sinh xử lý rơm rạ, giảm phân bón hóa học và áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm nước. Theo kết quả tính toán được nhóm công bố, mô hình có thể giảm khoảng 40% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với phương thức canh tác đối chứng.

Hai giải nhất còn lại thuộc lĩnh vực quốc phòng. Đại tá, PGS.TS Nguyễn Thanh Tiên và cộng sự tại Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự, Bộ Quốc phòng, được vinh danh với công trình nghiên cứu, tích hợp các hệ thống đặc biệt cho xe chiến đấu bộ binh XCB-01. Nhóm đã phát triển hệ thống cảnh báo chiếu xạ laser, phát hiện và phòng chống tác nhân hóa học, phóng xạ cùng hệ thống chữa cháy tự động. Kết quả đã được ứng dụng trong chế tạo 18 xe chiến đấu bộ binh XCB-01 và 10 xe thiết giáp chở quân XTC-02.

Nhóm của Trung tá, TS Trần Tiến Hải, Viện Hàng không Vũ trụ Viettel, đoạt giải nhất lĩnh vực Công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông với nghiên cứu phát triển nền tảng và chế thử mẫu đầu tự dẫn quang điện tử cho tên lửa đối hạm cận âm. Công trình ứng dụng công nghệ xử lý ảnh hồng ngoại, thuật toán trí tuệ nhân tạo và phần cứng chuyên dụng nhằm từng bước làm chủ công nghệ trong nước, phục vụ phát triển các trang bị quốc phòng công nghệ cao.

Theo Ban tổ chức, điểm đáng chú ý của các công trình đoạt giải là sự gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với những yêu cầu thực tế trong sản xuất và đời sống. Nhiều giải pháp đã được đưa vào vận hành ở doanh nghiệp, nhà máy, hợp tác xã hoặc các đơn vị chuyên ngành, góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí, tiết kiệm tài nguyên và tăng khả năng tự chủ công nghệ.

Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) cũng trao giải cho hai công trình ứng dụng công nghệ nghiền khô đá phiến sét siêu mịn và công trình nghiên cứu sản xuất vật liệu nền polymer đa lớp phục vụ ngành in bảo an.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đánh giá sau 30 lần tổ chức, giải thưởng đã tôn vinh hơn 1.000 công trình, nhiều kết quả được ứng dụng thực tiễn, góp phần giải quyết khó khăn trong sản xuất, đời sống và phục vụ quốc phòng, an ninh.

Theo Thứ trưởng Định, trong bối cảnh Nghị quyết 57 xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính của tăng trưởng, giải thưởng có ý nghĩa khuyến khích nghiên cứu, lan tỏa tinh thần sáng tạo trong cộng đồng khoa học, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Phát động Giải thưởng năm 2026, ông cho biết, tiếp tục tập trung vào 6 lĩnh vực: cơ khí - tự động hóa; công nghệ vật liệu; công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông; sinh học phục vụ sản xuất và đời sống; công nghệ ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, sử dụng hợp lý tài nguyên; công nghệ tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới. Đây là những lĩnh vực gắn với yêu cầu tự chủ công nghệ, phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Giải thưởng do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức từ năm 1995. Qua hơn ba thập kỷ, giải thưởng hướng đến khuyến khích nghiên cứu ứng dụng, đưa các kết quả khoa học và công nghệ vào thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

ThS. Trịnh Hoài Sơn - Khoa Quản trị kinh doanh