Giảng viện : Lê Thị Kiều My

Tiêu chuẩn ISO 14001 là gì?

Tiêu chuẩn ISO 14001 cụ thể hơn là tiêu chuẩn ISO 14001:2015 là một tiêu chuẩn quốc tế dành cho hệ thống quản lý môi trường. Được áp dụng với mọi doanh nghiệp/ tổ chức không phân biệt về quy mô lớn nhỏ ra sao. Tiêu chuẩn này được coi là khung chuẩn, là định hướng giúp doanh nghiệp/ tổ chức quản lý các vấn đề liên quan tới môi trường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.

Cụ thể, sau khi xây dựng và ban hành tiêu chuẩn ISO 14001, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã công bố 22180 tiêu chuẩn, quy tắc cùng những tài liệu liên quan đến ISO 14001 dành cho hầu hết các ngành nghề, lĩnh vực từ nông nghiệp tới công nghệ. 

Với những tiêu chuẩn, tài liệu này, doanh nghiệp/ tổ chức có thể chủ động giảm thiểu vấn đề ô nhiễm môi trường, cụ thể hơn là giảm thiểu các chất thải công nghiệp thông qua việc vận hành và kiểm soát hệ thống quản lý môi trường có hiệu lực.

Các phiên bản của ISO 14001

Tiêu chuẩn ISO 14001 nằm trong bộ tiêu chuẩn ISO 14000 chính thực được ban hành vào năm 1996 và tới thời điểm hiện tại đã có 3 phiên bản chính thức được ra đời. Lần lượt là ISO 14001:1996; ISO 14001:2004 và ISO 14001:2015.

Phiên bản ISO 14001:2015 chính là phiên bản mới nhất và đang có hiệu lực hiện nay. Tại Việt Nam, TCVN ISO 14001:2015 (được Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC 207, Quản lý môi trường biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố) chính là phiên bản hoàn toàn tương đương với ISO 14001:2015.

Với ISO 14001 mới nhất - ISO 14001:2015, doanh nghiệp có thể nắm rõ được bối cảnh của mình để tối ưu hiệu quả quản lý rủi ro. Cùng với đó là việc đề cao vai trò của người lãnh đạo trong hoạt động quản lý môi trường. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể cải thiện được hiệu suất hoạt động mà vẫn đảm bảo hiệu suất của môi trường. Từ đó, tạo được sự tin tưởng từ khách hàng, đối tác cùng các bên liên quan.

ISO 14001 phiên bản mới nhất 2015 hiện nay đang được rất nhiều doanh nghiệp áp dụng và cho thấy hiệu quả thực sự của nó. Vậy mục đích chính của việc áp dụng ISO 14001 là gì? Chúng ta cùng xem phần dưới nhé.

Mục đích của việc áp dụng ISO 14001:2015

Mục đích cốt lõi của việc áp dụng bộ tiêu chuẩn ISO 14001 là giúp nâng cao hiệu quả trong việc quản lý các tài nguyên về môi trường. Nhằm giảm thiểu tối đa sự lãng phí cùng các chi phí không đáng phát sinh cho doanh nghiệp.

Để đảm bảo hệ thống ISO 14001 đạt được mục tiêu đã đặt ra, doanh nghiệp khi áp dụng tiêu chuẩn này cần phải xác định rõ những rủi ro tiềm tàng có thể xảy ra. Nhằm thiết lập những biện pháp phòng ngừa hay hành động khắc phục và phù hợp. Sau đó, cần phải thực hiện các điều chỉnh, cải tiến kịp thời khi cần để tránh việc các rủi ro sẽ tái xuất hiện trong tương lai.

Đồng thời, việc áp dụng ISO 14001 cũng chính là một cách giúp doanh nghiệp chứng minh sự tuân thủ nghiêm túc với các quy định, luật định hiện hành của chính phủ về vấn đề môi trường. Nhờ vậy mà doanh nghiệp sẽ được xem xét miễn/ giảm các cuộc đánh giá, kiểm tra. Cũng như giảm nguy cơ bị chịu phạt do vi phạm các điều luật liên quan đến môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Mặt khác, việc triển khai hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001 cũng là cơ sở để tạo niềm tin cho khách hàng, đối tác về doanh nghiệp. Là bằng chứng hợp lý chứng minh sự quan tâm, đóng góp về môi trường của doanh nghiệp. Đây cũng chính là cách doanh nghiệp có thể cải thiện hình ảnh của mình, tạo dựng sự uy tín và sức cạnh tranh trên thị trường hiện nay. 

Doanh nghiệp nào nên áp dụng ISO 14001:2015?

Hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 được thiết kế dành cho mọi doanh nghiệp/ tổ chức có hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể tác động tới môi trường. Đặc biệt là những đối tượng muốn thực hiện (hoặc cải tiến) công tác quản lý môi trường trong hệ thống của mình.

Theo Nghị định số 40/2019/NĐ-CP về Hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường, một số loại hình sản xuất công nghiệp có khả năng gây ô nhiễm môi trường cần phải áp dụng và đạt chứng nhận ISO 14001 trước ngày 31/12/2020. 

Cụ thể, danh mục các loại hình sản xuất đòi hỏi doanh nghiệp phải chứng nhận ISO 14001 bao gồm:

Nhóm 1	- Khai thác và làm giàu quặng khoáng sản độc hại; - Luyện kim; tinh chế; chế biến khoáng sản độc hại; - Sản xuất giấy, bột giấy, ván sợi (MDF hoặc HDF); - Sản xuất hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật hóa học, phân bón hóa học (không bao gồm phân bón phối trộn); - Nhuộm vải, nhuộm sợi, giặt mài; - Thuộc da; - Lọc hóa dầu; - Nhiệt điện than, sản xuất than cốc, khí hóa than, điện hạt nhân.
Nhóm 2	- Xử lý và tái chế chất thải; sử dụng các phế liệu nhập khẩu để làm nguyên liệu sản xuất; - Quy trình sản xuất bao gồm công đoạn xi mạ hay làm sạch bề mặt kim loại bằng hóa chất; - Sản xuất pin và ắc quy; - Sản xuất clinker.
Nhóm 3	- Chế biến mủ cao su; - Chế biến tinh bột sắn, bột ngọt, rượu, bia, cồn công nghiệp; - Chế biến mía đường; - Chế biến thủy sản, gia súc, gia cầm; - Sản xuất linh kiện cùng thiết bị điện hoặc điện tử.

Bên cạnh đó, nếu cơ sở của bạn không thuộc một trong những đối tượng nói trên, hãy tham khảo ngay những đối tượng cần có giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường ở đây.

Cấu trúc của ISO 14001

Cấu trúc nội dung ISO 14001 bao gồm 10 phần chính. Phiên bản mới nhất ISO 14001:2015 được xây dựng dựa trên cấu trúc bậc cao (High Level Structure - HLS). Cấu trúc này bao gồm các điều khoản cơ bản như sau:

1. Phạm vi áp dụng	6. Hoạch định
2. Tài liệu viện dẫn	7. Sự hỗ trợ
3. Thuật ngữ & định nghĩa	8. Thực hiện/ điều hành
4. Bối cảnh của tổ chức	9. Đánh giá kết quả của hoạt động
5. Sự lãnh đạo	10. Cải tiến

Từ cấu trúc này, ta có thể dễ dàng nhận ra nó khá tương đồng với cấu trúc của các tiêu chuẩn ISO về hệ thống quản lý khác. Mục đích của sự tương đồng này là giúp doanh nghiệp có thể áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001 một cách độc lập. Hoặc kết hợp với việc quản lý hệ thống theo các tiêu chuẩn ISO khác như ISO 9001 hay ISO 22000… để tối ưu hóa hiệu quả của công tác quản lý môi trường.

Trong đó các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 14001 chính là từ điều khoản 4 đến điều khoản 10. Đây cũng là nội dung trọng tâm của tiêu chuẩn này. Đó là: Bối cảnh của tổ chức, sự lãnh đạo, hoạch định, sự hỗ trợ, thực hiện/ điều hành, đánh giá kết quả của hoạt động và cải tiến. Để thực hiện thành công ISO 14001 doanh nghiệp không chỉ phải biết mà cần phải hiểu chi tiết nội dung ở các mục này.