Ngành thủy sản Việt Nam sẽ siết chặt các biện pháp trừng phạt và bịt kín các kẽ hở pháp lý trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu đánh bắt đến tiêu thụ, như một phần nỗ lực nhằm xóa bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu về hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát ( IUU ).

Theo dự thảo nghị định của Chính phủ thay thế Nghị định 38/2024/ND-CP, các vi phạm nghiêm trọng liên quan đến hệ thống giám sát tàu (VMS) và truy xuất nguồn gốc có thể bị phạt tới 600 triệu đồng, cùng với các biện pháp nghiêm khắc hơn như tịch thu tàu cá.

Một sửa đổi quan trọng là việc phân loại hành vi can thiệp vào thiết bị VMS là một hành vi vi phạm đặc biệt nghiêm trọng. Các hành vi như vô hiệu hóa thiết bị theo dõi, tháo gỡ niêm phong hoặc không đưa tàu trở về bờ trong vòng 10 ngày kể từ khi mất tín hiệu có thể bị phạt từ 300 triệu đến 500 triệu đồng.

Tại cuộc họp lần thứ 34 của Ủy ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được quản lý (IUU) vào ngày 16 tháng 4, các nhà chức trách cho biết, mặc dù đã có những tiến bộ trong tám năm thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), nhưng vẫn còn những thiếu sót dai dẳng. Sau cuộc kiểm tra lần thứ năm vào tháng trước, EC ghi nhận việc thực thi không đồng đều trong việc giám sát hàng hóa cập cảng và truy vết nguyên liệu thô nhập khẩu được vận chuyển bằng tàu container giữa các doanh nghiệp.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết vấn đề không nằm ở việc thiếu quy định mà ở việc thực thi không nhất quán ở cấp địa phương. Do đó, Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập lực lượng đặc nhiệm liên ngành để tiến hành kiểm tra thực địa tại các cảng cá thay vì chỉ dựa vào việc rà soát định kỳ.

Cùng với các quy định chặt chẽ hơn, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an được giao nhiệm vụ tăng cường kiểm soát tại các cửa sông và triệt phá các mạng lưới tạo điều kiện cho hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài.

Đối với các cảng cá và doanh nghiệp, việc triển khai hệ thống ghi nhận và truy xuất nguồn gốc sản lượng đánh bắt điện tử (eCDT) được xem là rất quan trọng để nâng cao tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi giá trị, hỗ trợ phát triển nghề cá bền vững và đẩy nhanh quá trình loại bỏ cảnh báo "thẻ vàng".

Hiện tại, Việt Nam có hơn 80.350 tàu cá đăng ký trong hệ thống Vnfishbase. Tuy nhiên, các vi phạm ở vùng biển nước ngoài vẫn là mối lo ngại, với 101 tàu bị bắt giữ từ năm 2024 đến giữa tháng 4 năm 2026. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường khung pháp lý để nâng cao khả năng răn đe và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường quốc tế.