TP.HCM – Việt Nam và Campuchia đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD vào năm 2030 bằng cách thúc đẩy các kênh thương mại chính thức, cải thiện cơ sở hạ tầng logistics và đẩy nhanh tiến độ các dự án đường cao tốc dẫn đến các cửa khẩu biên giới quốc tế.

Chiến lược này đã được các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp hai nước thảo luận tại hội nghị xúc tiến thương mại khu vực phía Nam Việt Nam tổ chức tại tỉnh Đồng Tháp ngày 15 tháng 5.

Tập ​​trung vào chuỗi cung ứng và thương mại biên giới bền vững, hội nghị kêu gọi chuyển đổi từ trao đổi hàng hóa truyền thống sang chuỗi cung ứng xuyên biên giới tích hợp được hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng giao thông đồng bộ dọc theo đường biên giới đất liền dài 1.137 km của hai nước.

Theo số liệu được công bố tại sự kiện, thương mại giữa Việt Nam và Campuchia đã trở thành một trong những trụ cột chính của hợp tác kinh tế trong khu vực sông Mekong, duy trì tăng trưởng ổn định trong những năm gần đây.

Kim ngạch thương mại song phương đạt 10,1 tỷ USD vào năm 2024, tăng 17,5% so với năm trước, trước khi vượt mốc 11 tỷ USD vào năm 2025.

Cơ cấu thương mại giữa hai nước vẫn chủ yếu mang tính bổ sung cho nhau. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu hàng công nghiệp và hàng tiêu dùng như dệt may, thép, sản phẩm dầu mỏ và hóa chất, trong khi nhập khẩu nguyên liệu thô bao gồm hạt điều, cao su và các mặt hàng nông sản từ Campuchia.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy thương mại và giảm bớt tắc nghẽn chi phí vận chuyển, các đại biểu hai bên đề xuất nâng cấp cơ sở hạ tầng cửa khẩu và thúc đẩy các giải pháp thanh toán kỹ thuật số và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Chính quyền hai nước cũng cam kết tiếp tục hỗ trợ chính sách để giúp các doanh nghiệp tiếp cận sâu hơn mạng lưới phân phối nội địa của nhau, trong bối cảnh nhu cầu khu vực về các sản phẩm an toàn và có thể truy xuất nguồn gốc ngày càng tăng.

Ngành công nghiệp nội thất Việt Nam: Mở rộng quy mô hay tạo dấu ấn riêng?

Trong nhiều năm qua, Việt Nam được coi là “xưởng sản xuất đồ nội thất của thế giới”. Năng lực sản xuất mạnh mẽ, kinh nghiệm xuất khẩu sâu rộng và khả năng đáp ứng đơn hàng nhanh chóng đã giúp đất nước duy trì vị trí then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia trong ngành, lợi thế này sẽ không thể duy trì nếu ngành không tiếp tục nâng cấp năng lực của mình – đặc biệt là trong thiết kế và phát triển sản phẩm.

Từ thế mạnh sản xuất đến tạo ra giá trị

Từ góc độ thị trường, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế nhờ nền tảng sản xuất và xuất khẩu vững chắc. Trong trung hạn, đất nước có khả năng vẫn là một trong những nhà cung cấp đồ nội thất hàng đầu thế giới, theo bà Trần Thị Thù Dũng, tổng giám đốc văn phòng thu mua của Trade Point Việt Nam.

Tuy nhiên, cạnh tranh ngày nay không chỉ dựa trên giá cả, chất lượng và khối lượng. Người mua quốc tế ngày càng đòi hỏi các tiêu chuẩn cao hơn về tuân thủ, độ tin cậy của chuỗi cung ứng và nguồn cung ứng bền vững. Bên cạnh đó, họ đang tìm kiếm các đối tác có thể tích cực đóng góp vào phát triển và đổi mới sản phẩm.

Sự chuyển dịch này đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ OEM (sản xuất dựa trên thiết kế hiện có) sang ODM, nơi các nhà máy không chỉ là nhà sản xuất mà còn đóng góp vào thiết kế và phát triển sản phẩm. Theo truyền thống, sản phẩm phải trải qua nhiều khâu trung gian giữa nhà bán lẻ và nhà sản xuất. Ngày nay, ngày càng nhiều nhà bán lẻ lựa chọn làm việc trực tiếp với các nhà máy có khả năng thiết kế để rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và tối ưu hóa chi phí.

Tại HAWA EXPO đầu tháng 3 vừa qua, ông Nguyễn Văn Điệp, Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân TP.HCM, nhấn mạnh rằng “Chuyển đổi từ ‘Sản xuất tại Việt Nam’ sang ‘Sản xuất bởi Việt Nam’ là con đường duy nhất để tăng giá trị gia tăng và lợi nhuận cho ngành”. “Sản xuất bởi Việt Nam” đề cập đến các sản phẩm được thiết kế, phát triển, thương mại hóa và xuất khẩu bởi chính các doanh nghiệp Việt Nam. Khi cạnh tranh ngày càng gay gắt, các nhà máy tập trung vào OEM sẽ phải đối mặt với áp lực giá cả ngày càng tăng, trong khi các công ty có khả năng ODM có nhiều khả năng duy trì năng lực ổn định và mối quan hệ khách hàng lâu dài.

Nút thắt cổ chai về thiết kế và nhân tài

Mặc dù có những cơ hội rõ ràng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức đáng kể. Một trong những nút thắt cổ chai quan trọng nhất là sự thiếu hụt nhân tài nghiên cứu và phát triển có trình độ quốc tế. Nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp tục dựa vào các thiết kế do khách hàng và đối tác cung cấp, hạn chế khả năng tự tạo ra giá trị mới.

Một thách thức khác nằm ở việc cân bằng các yêu cầu về tính bền vững với áp lực chi phí. Các thị trường xuất khẩu lớn đang siết chặt các quy định về truy xuất nguồn gốc gỗ và tiêu chuẩn môi trường, trong khi sản phẩm phải duy trì tính cạnh tranh về giá.

Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc gỗ và tiêu chuẩn môi trường ngày càng trở nên nghiêm ngặt hơn.

Trong bối cảnh này, sự hiểu biết sâu sắc về vật liệu ngày càng được coi là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng thiết kế và phát triển sản phẩm. Đây cũng là cách tiếp cận mà Canadian Wood đã áp dụng trong sự hợp tác với ngành công nghiệp gỗ Việt Nam.

Ông Vince Tran, Giám đốc quốc gia của Canadian Wood Việt Nam, lưu ý rằng việc chuyển đổi sang mô hình ODM đòi hỏi các công ty phải phát triển sự hiểu biết sâu sắc hơn về vật liệu và xu hướng tiêu dùng cuối cùng, vì “vật liệu là nền tảng của thiết kế”. Mặc dù hầu hết các sản phẩm nội thất tầm trung đến cao cấp đều sử dụng gỗ, nhưng nhiều nhà máy hiện chỉ quen thuộc với một số loại gỗ nhất định. Trong bối cảnh biến động chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục, việc đa dạng hóa các loại gỗ và hiểu rõ các đặc tính vật lý và cơ học của chúng có thể giúp các doanh nghiệp chủ động hơn trong việc lựa chọn vật liệu, tối ưu hóa nguồn cung và kiểm soát chi phí sản xuất tốt hơn.

Ví dụ, các loại gỗ mềm của Canada như Hemlock và Douglas-Fir có thể cung cấp các lựa chọn thay thế có giá cả cạnh tranh hơn so với nhiều loại gỗ cứng trong khi vẫn đảm bảo chất lượng hoàn thiện tương tự.

Quan trọng hơn, khi các nhà sản xuất hiểu rõ đặc tính vật liệu – từ màu sắc và vân gỗ đến khả năng gia công – họ có thể chủ động đề xuất các giải pháp thiết kế thay vì chỉ đơn thuần thực hiện các yêu cầu của người mua.

Thử nghiệm để đẩy nhanh quá trình phát triển sản phẩm

Theo Lily Le, giám đốc cấp cao về thương mại điện tử tại một thương hiệu nội thất của Mỹ, nếu không nâng cấp năng lực thiết kế và phát triển sản phẩm, Việt Nam có nguy cơ bị “mắc kẹt” trong vai trò gia công sản xuất – ngay cả khi nhu cầu thị trường thay đổi. Ngược lại, bằng cách kết hợp thế mạnh sản xuất với các khoản đầu tư chiến lược vào R&D, vật liệu và hệ sinh thái thiết kế, Việt Nam có tiềm năng chuyển mình từ một trung tâm sản xuất thành một trung tâm phát triển sản phẩm có giá trị cao hơn.

Một sáng kiến ​​góp phần vào quá trình chuyển đổi này là Chương trình Thử nghiệm Gỗ Canada, cho phép các nhà máy và người mua thử nghiệm các loại gỗ mới trong điều kiện sản xuất thực tế trước khi áp dụng rộng rãi. “Đây là một cách tiếp cận an toàn và tiết kiệm chi phí để khám phá các vật liệu mới,” Vince Tran giải thích. Trong ba năm qua, hơn 100 nhà máy đã áp dụng thành công các loại gỗ này với sự hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp từ chương trình.

Các nhà sản xuất tại Việt Nam đang ngày càng nỗ lực đổi mới vật liệu và mở rộng ứng dụng thiết kế trong sản xuất.

Ngoài việc thử nghiệm vật liệu, một khi các nhà máy chứng minh được khả năng sản xuất với các loại gỗ mới, họ sẽ được Canadian Wood giới thiệu đến mạng lưới khách hàng tiềm năng toàn cầu. Đồng thời, việc kết nối với các nhà cung cấp gỗ có chứng nhận FSC và PEFC nhằm hỗ trợ các nhà máy phát triển các sản phẩm bền vững, thân thiện với môi trường – hiện là yêu cầu bắt buộc tại các thị trường xuất khẩu.

Tại HAWA EXPO và VIFA EXPO 2026, các chuyên gia của Canadian Wood đã giới thiệu các giải pháp vật liệu và xu hướng thiết kế mới nổi, giúp các doanh nghiệp khám phá các loại gỗ mềm của Canada và xác định hướng phát triển sản phẩm tối ưu cho thị trường xuất khẩu. Khi cạnh tranh chuyển từ năng lực sản xuất sang năng lực, giá trị của ngành công nghiệp ngày càng nằm ở vật liệu, nghiên cứu và phát triển, và tầm nhìn dài hạn của các doanh nghiệp. Các bộ sưu tập nội thất làm từ gỗ Canada được giới thiệu trong bài viết này là một ví dụ.

Giảng viên: Huỳnh Tịnh Cát