<p> Quỹ quản l&yacute; vốn d&agrave;i hạn (LTCM), l&agrave; một quỹ ph&ograve;ng ngừa được h&igrave;nh th&agrave;nh v&agrave;o giữa những năm 1990, lu&ocirc;n lu&ocirc;n tr&ecirc;n thế chấp những giao dịch của n&oacute;. Chiến dịch đầu tư của quỹ ph&ograve;ng ngừađược biết đến như l&agrave; sự kinh doanh ch&ecirc;nh lệch gi&aacute; tr&ecirc;n t&iacute;nh hội tụ. Một v&iacute; dụ rất đơn giản về những điều m&agrave; quỹ c&oacute; thể l&agrave;m theo quy tắc n&agrave;y. N&oacute; sẽ t&igrave;m 2 tr&aacute;i phiếu, X v&agrave; Y, ph&aacute;t h&agrave;nh bởi c&ugrave;ng 1 c&ocirc;ng ty, cam kết trả c&ugrave;ng mức lợi tức, với X c&oacute; t&iacute;nh thanh khoản thấp hơn Y (hay X &iacute;t được mua b&aacute;n hơn tr&ecirc;n thị trường). Thị trường lu&ocirc;n lu&ocirc;n x&aacute;c định gi&aacute; trị dựa tr&ecirc;n t&iacute;nh thanh khoản. V&igrave; vậy gi&aacute; của X sẽ thấp hơn gi&aacute; của Y. LTCM sẽ mua X, b&aacute;n Y v&agrave; chờ, mong đợi cho gi&aacute; của hai tr&aacute;i phiếu n&agrave;y hội tụ tại 1 thời điểm trong tương lai.</p> <p> Khi l&atilde;i suất tăng, c&ocirc;ng ty mong đợi cả hai tr&aacute;i phiếu c&ugrave;ng c&oacute; sự về dịch chuyển gi&aacute; xuống 1 lượng như nhau để m&agrave; khoản thế chấp c&ocirc;ng ty đ&atilde; trả tr&ecirc;n tr&aacute;i phiếu X sẽ giống như m&oacute;n thế chấp m&agrave; n&oacute; đ&atilde; nhận được tr&ecirc;n tr&aacute;i phiếu Y. Tương tự như vậy, khi l&atilde;i suất giảm, LTCM mong đợi cả hai tr&aacute;i phiếu c&oacute; mức gi&aacute; tăng l&ecirc;n 1 lượng như nhau để phần thế chấp n&oacute; đ&atilde; nhận được từ tr&aacute;i phiếu X sẽ tương đương với phần thế chấp n&oacute; đ&atilde; trả cho tr&aacute;i phiếu Y. V&igrave; n&oacute; mong đợi sẽ kh&ocirc;ng c&oacute; sự chảy ra đ&aacute;ng kể của nguồn vốn quỹ như l&agrave; kết quả của cam kết thế chấp.</p> <p> V&agrave;o th&aacute;ng 8 năm 1998, Nga vỡ nợ v&agrave; n&oacute; dẫn đến kh&aacute;i niệm &ldquo;flight to quality&rdquo;- chuyến bay đến chất lượng tr&ecirc;n thị trường vốn. Một kết quả cho thấy những nh&agrave; đầu tư định gi&aacute; c&ocirc;ng cụ c&oacute; t&iacute;nh thanh khoản cao hơn b&igrave;nh thường v&agrave; khoảng c&aacute;ch giữa gi&aacute; của c&ocirc;ng cụ c&oacute; t&iacute;nh thanh khoản v&agrave; kh&ocirc;ng thanh khoản tr&ecirc;n danh mục của LTCM tăng l&ecirc;n đ&aacute;ng kể. Gi&aacute; của tr&aacute;i phiếu LTCM đ&atilde; mua trước đ&acirc;y đi xuống v&agrave; gi&aacute; những tr&aacute;i phiếu đ&atilde; b&aacute;n trước đ&acirc;y tăng l&ecirc;n. C&ocirc;ng ty bị y&ecirc;u cầu phải đặt thế chấp cho cả hai. C&ocirc;ng ty sử dụng đ&ograve;n bẩy cao v&agrave; kh&ocirc;ng thể chi trả theo y&ecirc;u cầu của cam kết thế chấp. Kết quả l&agrave; những vị thế của c&ocirc;ng ty phải đ&oacute;ng, LTCM mất khoảng 4 tỉ đ&ocirc;. Nếu c&ocirc;ng ty sử dụng đ&ograve;n bẩy thấp hơn n&oacute; c&oacute; thể sống s&oacute;t tr&ecirc;n chuyến bay đến chất lượng v&agrave; c&oacute; thể chờ cho gi&aacute; của tr&aacute;i phiếu c&oacute; t&iacute;nh thanh khoản v&agrave; kh&ocirc;ng thanh khoản di chuyển đến gần nhau hơn.</p> <p> <strong>CH. L&ecirc; Nguyễn Ngọc Quy&ecirc;n &ndash; Khoa QTKD</strong></p> <p> <strong>Nguồn: John Hull, <em>Options, Futures and Other Derivatives (7^th edition)</em>, page 30</strong></p>